ISSN 2617-8001 (Print), ISSN 2664-5297 (Online)
AŞAĞI TEMPERATURLU STRES ŞƏRAİTİNDƏ BUĞDANIN TİLAKOİD MEMBRANININ QORUNMASINDA TƏBİİ SAPONİNLƏRİN ROLU
Sevil B. Dadaşova, Gülnarə X. Babayeva, Nilufər B. Hüseynova, Rəna Ə. Qəniyeva, Aytac İ. Əsgərova, Samirə T. Hümmətova

Aşağı temperatur xloroplast membranlarının struktur və funksional xüsusiyyətlərini dəyişdirir və fotosintetik aktivliyə mənfi təsir göstərir. Bu tədqiqatda kimyəvi quruluşlarına görə fərqlənən Glycyrrhiza glabra L. köklərindən təcrid olunmuş triterpen saponinlərinin və Yucca aloifolia L. köklərindən təcrid olunmuş steroid saponinlərin qoruyucu təsirlərini qiymətləndirmək üçün Triticum aestivum L. cücərtiləri 4˚C-də inkubasiya edilmişdir. DPPH analizi triterpen saponinlərinin (IC50 = 1.26 μq/ml) və steroid saponinlərin (IC50 = 7.3 μq/ ml) sərbəst radikalları tənzimləmə aktivliyini nümayiş etdirdi. Flüoressent və udma spektrlərinin təhlili göstərdi ki, tədqiq olunan saponinlər aşağı temperatur gərginliyi altında fotosistem II aktivliyinin bərpasına, o cümlədən P680+ –QA-QB yerində elektron ötürmə proseslərinin qismən bərpasına və xloroplast antenna kompleksində xlorofil α680 və xlorofil β645 udmasının sabitləşməsinə töhfə vermişdir. ELISA metodu ilə müəyyən edildi ki, saponinlər Gizella 6 albalı kökündə PNRSV-nin virus yükünü azaldır. Bu nəticələr göstərir ki, triterpen və steroid saponinlər antiradikal və membranotrop xüsusiyyətlərinə görə soyuq stress altında fotosintetik membran funksiyasının qorunmasına kömək edə bilər.

Açar sözlər: soyuq stres, Glycyrrhiza glabra L., fotosistem II, saponinlər, Triticum aestivum L., Yucca aloifolia L.
Ədəbiyyat

ABCDE