ISSN 2617-8001 (Print), ISSN 2664-5297 (Online)
QUBA RAYONUNUN MAKROGÖBƏLƏKLƏRİ (AZƏRBAYCAN): BİOLOJİ XÜSUSİYYƏTLƏRİ VƏ İSTİFADƏ POTENSİALI
Aytac A. Əliməmmədova Hüsüyeva, Dilzarə N. Ağayeva, Nina A. Bisko

Bu məqalədə göbələklərin farmakoloji dəyəri, onların bioloji aktiv maddələri və tədqiqat tendensiyaları öyrənilmiş, əsas diqqət Azərbaycanın Quba rayonunda rast gəlinən növlərə yönəldilmişdir. Tədqiqat həm əvvəlki illərə aid herbarı nümunələri, həm də müəlliflər tərəfindən son illərdə toplanmış göbələk nümunələri əsasında aparılmışdır. Nəticədə, Quba rayonunda qeydə alınmış ümumilikdə 104 növ və bir variasiyadan 27-sinin qiymətli terapevtik təsirlərə malik olduğu müəyyən edilmişdir. Göbələklər Ascomycota və Basidiomycota şöbələrinə aid olmaqla 22 cinslə, 16 fəsilə, 7 sıra ilə təmsil olunur. Toplanılan göbələklərin əksəriyyəti antibakterial, antixərçəng, antioksidant və immuntənzimləyici xüsusiyyətlərə malikdir. Bunlardan Fomes fomentarius, Fomitopsis quercina, Ganoderma lucidum, Morchella esculenta, Phellinus igniarius, Pleurotus ostreatus, Schizophyllum commune və Suillus granulatus beş və daha artıq sayda terapevtik təsir xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir. Tədqiq olunan göbələklərdən Boletus edulis, Cerrena unicolor, Collybia nuda, C. odora, Coprinellus micaceus, F. quercina, Ganoderma applanatum, G. lucidum, Hydnum repandum, Hypholoma fasciculare, Laetiporus sulphureus, Lentinus tigrinus, Ph. igniarius, Pholiota aurivella, P. ostreatus, S. commune, Stereum hirsutum, S. granulatus, Trametes hirsuta və T. ochracea növləri, patogen bakteriya, virus və göbələk ştammlarına qarşı yüksək inhibitor təsirə malik güclü antimikrobial agentlərdir. Aparılan araşdırmalar göbələklərin istifadə imkanlarını üzə çıxarmağa və gələcək tədqiqatlar üçün əsas verir.

Açar sözlər: bioloji aktiv birləşmələr, bioloji aktivlik, ekologiya, müalicəvi göbələklər, taksonomiya
Ədəbiyyat

ABCDE