Bu tədqiqatda Çamlıhemşin (Rize, Türkiyə) yüksək dağ otlaqlarında yayılmış Trifolium (Fabaceae) cinsinin seçilmiş növlərinin yem məhsuldarlığı, yem dəyəri (kalorisi) və ağır metal tərkibi araşdırılmışdır. Verçenik, Gito, Kavron, Çeymakçur, Elevit, İncesu və Çat yaylalarında 2013-2014-cü illərdə çiçəkləmə dövründə çöl işləri aparılmışdır. Tez-tez rast gəlinən beş takson (Trifolium pratense, T. repens, T. ambiguum, T. spadiceum və T. canescens) toplanmış, herbarizasiya edilmiş və təhlil edilmişdir. Məhsuldarlıq və hiqroskopik rütubət biokütlə nümunəsi, kalorili dəyərlər isə bomb kalorimetri ilə ölçülmüşdür. Ağır metal konsentrasiyaları (Al, Cd, Pb, Ni, Cr, Cu, Fe, Zn, Mn, Co) həzm (hazırlama) prosesindən sonra ICP-OES istifadə edərək ölçüldü. Nəticələrə görə T. canescens və T. ambiguum ən yüksək məhsuldarlıq və rütubət, T. spadiceum isə ən aşağı məhsuldarlıq nümayiş etdirmişdir. Kalori dəyərləri 2013-cü ildə 4369–4714 J/q və 2014-cü ildə 17729–20209 J/q arasında dəyişmişdir, ən yüksək dəyərlər T. pratense və T. canescens növlərində qeydə alınmışdır. Ağır metal konsentrasiyalarında əhəmiyyətli növlərarası və illərarası fərqlər müşahidə edilmişdir, T. pratense daha yüksək səviyyədə Al, Fe, Cu, Cr, Ni, Pb və Co metalları, T. repens isə daha yüksək Mn və Zn toplamışdır. Bu nəticələr təsdiq edir ki, Trifolium növlərinin regionda qiymətli yem ehtiyatları vardır. Ağır metalların toplanmasında müxtəliflik yüksək dağlıq otlaqlarda ekoloji və antropogen təsirlərin monitorinqinin vacibliyini vurğulayır.
ABCDE

